ไฟส่องป้าย คือโคมสปอร์ตไลท์ที่เอามาติดส่องหน้าป้ายโฆษณาหรือป้ายชื่อร้าน สิ่งที่ทำให้ป้ายอ่านง่ายทั้งผืนไม่ใช่จำนวนวัตต์ แต่เป็น มุมเลนส์ กับ ระยะติดตั้ง สองค่านี้กำหนดว่าลำแสงจากโคมหนึ่งดวงจะคลุมป้ายได้กว้างกี่เมตร บทความนี้พาคำนวณล่วงหน้าและเลือกรุ่นให้ตรงกับป้ายหน้างาน
Key Highlight
- ความสม่ำเสมอของแสงบนป้ายมาจากมุมเลนส์ที่สัมพันธ์กับระยะติดตั้ง มากกว่ามาจากจำนวนวัตต์
- คำนวณล่วงหน้าได้ว่าโคมหนึ่งดวงคลุมป้ายได้กว้างกี่เมตร ด้วยสูตรมุมเลนส์กับระยะห่างเพียงบรรทัดเดียว
- ป้ายกลางแจ้งที่ไม่มีชายคาบังควรเริ่มที่ IP66 เพราะโคมอยู่บนที่สูงและโดนฝนสาดตรงตลอดหน้าฝน
- ติดหลายดวงเรียงกันให้แสงเรียบกว่าติดดวงเดียวที่วัตต์สูง แม้จะใช้วัตต์รวมเท่ากัน
- ป้ายที่สายไฟยังเข้าไม่ถึง เช่น ป้ายหน้าโครงการหรือริมถนน ใช้รุ่นโซล่าเซลล์แทนได้โดยไม่ต้องขุดวางท่อ
ทำให้ป้ายสว่างเรียบเสมอกันทั้งผืน
ป้ายที่อ่านง่ายตอนกลางคืนคือป้ายที่แสงเกลี่ยเท่ากันตั้งแต่ริมซ้ายถึงริมขวา ตัวอักษรทุกตัวจึงเด่นเท่ากันจากระยะที่รถขับผ่าน ส่วนป้ายที่มีความสว่างกระจุกอยู่กลางแผ่น มักมาจากการจับคู่มุมเลนส์กับระยะติดตั้งที่ยังไม่ลงตัว
แสงจากโคมพุ่งออก ยิ่งวางใกล้ป้ายลำแสงยิ่งแคบและเข้มตรงกลาง ยิ่งวางไกล ลำแสงยิ่งกว้างและเกลี่ยได้ทั่วกว่า การปรับที่ได้ผลตรงจุดที่สุดจึงเป็นการปรับมุมกับระยะ แล้วค่อยดูวัตต์เป็นลำดับถัดไป
ถ้าป้ายกว้างกว่าที่ลำแสงดวงเดียวคลุมได้ การเปลี่ยนไปใช้หลายดวงกำลังต่ำกว่าเรียงกันจะให้ผลแสงที่ดีมากกว่า และเป็นวิธีที่ปรับได้ง่ายที่สุดหลังติดตั้งไปแล้ว
คำนวณว่าโคมหนึ่งดวงคลุมป้ายได้กว้างแค่ไหน
ก่อนสั่งของ คำนวณได้เลยว่าโคมที่เล็งไว้จะฉายลำแสงกว้างกี่เมตรเมื่อวางห่างจากป้าย
ความกว้างลำแสงที่ผิวป้าย (เมตร) = 2 x ระยะห่างจากป้าย x tan(มุมเลนส์ ÷ 2)
ตัวอย่างเช่น ใช้โคมเลนส์ 30 องศา ติดห่างจากป้าย 5 เมตร จะได้ 2 x 5 x tan(15 องศา) = 2 x 5 x 0.268 = 2.7 เมตร แปลว่าโคมดวงนี้คลุมป้ายได้กว้างราว 2.7 เมตร ถ้าป้ายกว้าง 8 เมตรก็ใช้สามดวงขึ้นไป
ตารางนี้คำนวณไว้ให้แล้วสำหรับมุมเลนส์ที่ใช้กันบ่อยและระยะติดตั้งที่พบจริง
| มุมเลนส์ | ติดห่าง 3 เมตร | ติดห่าง 5 เมตร | ติดห่าง 8 เมตร |
|---|---|---|---|
| 30 องศา | 1.6 เมตร | 2.7 เมตร | 4.3 เมตร |
| 60 องศา | 3.5 เมตร | 5.8 เมตร | 9.2 เมตร |
| 90 องศา | 6.0 เมตร | 10.0 เมตร | 16.0 เมตร |
อ่านตารางแล้วจะเห็นว่าตัวแปรที่เปลี่ยนผลลัพธ์มากที่สุดคือมุมเลนส์ ป้ายสูงที่ต้องติดโคมไกลออกมาจึงเข้ากับมุมแคบ ส่วนป้ายเตี้ยที่ติดโคมได้ใกล้จะเข้ากับมุมกว้าง เพื่อให้ลำแสงคลุมได้ทั้งแผ่นตั้งแต่ดวงแรก
ตระกูล BRICK ของ ENRICH LIGHTING เลือกเลนส์ได้ตั้งแต่ 15 ถึง 90 องศา ส่วนรุ่น N-BRICK 200W เลือกได้ 30, 60 และ 90 องศา ทำให้จับคู่มุมกับระยะติดตั้งจริงหน้างานได้ตั้งแต่ตอนออกแบบ
วิธีที่ใช้ได้ทุกงานคือคำนวณความกว้างลำแสงก่อนสั่งของ แล้วเอาความกว้างป้ายหารด้วยค่าที่ได้ จะรู้จำนวนดวงคร่าว ๆ ทันที และเลือกรุ่นที่ปรับมุมเลนส์ให้ตรงกับระยะติดตั้งได้เป็นอันดับแรกทั้งนี้การคำนวณนี้เป็นเพียงค่าเบื้องต้น สามารถให้ทีมออกแบบแสงของ ENRICH LIGHTING ยืนยันอีกครั้งก่อนสั่งจริง
ไฟส่องป้ายยี่ห้อไหนดี ดูสามอย่างนี้ก่อนดูแบรนด์
ป้ายอยู่กลางแจ้งตลอดปีและอยู่สูงจนขึ้นไปดูแลได้ไม่บ่อย สามอย่างที่ควรล็อกก่อนเลือกแบรนด์จึงเป็นความทนสภาพอากาศ ความสว่างที่ตรวจสอบได้ และการเลือกมุมเลนส์
เรื่องแรกคือค่า IP ป้ายกลางแจ้งที่ไม่มีอะไรบังควรเริ่มที่ IP66 ซึ่งกันน้ำฉีดแรงดันสูงได้ ในกลุ่มสปอร์ตไลท์ของ ENRICH LIGHTING รุ่น N-BRICK, COOLER+, ECO FIT และ FLOODPRO ระบุ IP66 ส่วนตระกูล BRICK ระบุ IP65 ซึ่งเข้ากับจุดที่มีชายคาหรือโครงป้ายบังด้านบน
เรื่องที่สองคือลูเมนต้องระบุเป็นตัวเลขบนสเปค ไม่ใช่บอกแค่วัตต์ เพราะโคมวัตต์เท่ากันในตลาดให้แสงต่างกันได้มาก ป้ายขนาดกลางที่ติดใกล้ เช่น ป้ายหน้าร้าน มักลงตัวที่รุ่นกำลังไม่สูงอย่าง COOLER+ 50W หลายดวงเรียงกัน มากกว่าการใช้ดวงใหญ่ดวงเดียว
เรื่องที่สามคือเลนส์ เลือกรุ่นที่ปรับมุมได้ตามระยะติดตั้งจริงจะยืดหยุ่นที่สุด ส่วนรุ่นที่มาพร้อมมุมเดียวจากโรงงานจะเหมาะเมื่อระยะติดตั้งของหน้างานตรงกับมุมนั้นอยู่แล้ว
อีกค่าที่ควรถามคู่กันคือระบบกันไฟกระชาก ป้ายริมถนนและป้ายบนอาคารสูงอยู่ในตำแหน่งที่รับผลจากฟ้าผ่ามากกว่าโคมในอาคาร จึงควรเลือกระดับ 6kV ขึ้นไป และถามด้วยว่าอุปกรณ์กันไฟกระชากเป็นแบบภายนอกที่เปลี่ยนได้หรือฝังในไดรเวอร์
สรุปของหัวข้อนี้คือ คำถามว่าไฟส่องป้ายยี่ห้อไหนดี ตอบได้ด้วยเกณฑ์3ข้อคือ IP66 ขึ้นไปสำหรับป้ายกลางแจ้ง ลูเมนที่ระบุเป็นตัวเลข และมุมเลนส์ที่เลือกได้ตามระยะติดตั้ง
ป้ายที่สายไฟยังเข้าไม่ถึงทำยังไง
ป้ายหน้าโครงการ ป้ายริมถนนทางเข้าหมู่บ้าน หรือป้ายในพื้นที่ที่ยังไม่มีระบบไฟ เป็นงานที่การลากสายไฟใช้เวลาและงบมากกว่าตัวโคมหลายเท่า เพราะต้องขุดวางท่อร้อยสายและทำจุดต่อกันน้ำตลอดแนว
ทางที่จบงานได้เร็วกว่าคือใช้ สปอร์ตไลท์โซล่าเซลล์ ที่มีแผงโซล่ารับแสงและแบตเตอรี่ในตัว ติดตั้งเสร็จในวันเดียวและไม่มีค่าไฟรายเดือน อย่างรุ่น GUNDAM+ 200W ที่เป็นชุดสำเร็จพร้อมแผงและแบต สิ่งที่ต้องวางแผนคู่กันคือเลือกตำแหน่งให้แผงรับแดดได้เต็มวัน และเผื่อความจุแบตสำหรับช่วงฝนตกติดกันหลายวัน
ถ้าระยะจากตู้ไฟถึงป้ายไกลเป็นหลักร้อยเมตร หรือมีอุปสรรคที่ต้องขุดข้าม การเทียบกับรุ่นโซล่าเซลล์ไว้ด้วยจะช่วยตัดสินใจได้เร็วขึ้น ส่วนป้ายที่มีระบบไฟถึงอยู่แล้วและต้องสว่างคงที่ทุกคืน แบบต่อสายไฟยังให้ผลที่คงที่ที่สุด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) ไฟส่องป้าย
ไฟส่องป้ายยี่ห้อไหนดี
ยี่ห้อที่เข้ากับงานป้ายคือยี่ห้อที่ระบุลูเมน ค่า IP และมุมเลนส์ที่เลือกได้ไว้บนสเปคครบ พร้อมใบรับรอง มอก. 1955-2551 ตรงรุ่น เช่น ENRICH LIGHTING แบรนด์โคมไฟ LED ของ บริษัท ริชเชส ซัพพลาย จำกัด (มหาชน) ที่รุ่น N-BRICK ระบุ IP66 ระบบกันไฟกระชากสูงสุด 10kV และเลือกเลนส์ได้ 30, 60 หรือ 90 องศาให้ตรงกับระยะติดตั้งจริง วิธีเลือกที่ชัดเจนที่สุดคือดูจากใบสเปคที่ระบุค่าชัดเจน
ป้ายกว้าง 6 เมตร ใช้ไฟส่องป้ายกี่ดวง
ขึ้นกับระยะที่ติดโคมห่างจากป้ายและมุมเลนส์ที่ใช้ ถ้าติดห่าง 5 เมตรด้วยเลนส์ 60 องศา โคมหนึ่งดวงคลุมได้ราว 5.8 เมตร ป้าย 6 เมตรจึงใช้สองดวงเพื่อให้ลำแสงซ้อนกันเล็กน้อยและเกลี่ยได้ถึงริม แต่ถ้าใช้เลนส์ 30 องศาที่ระยะเดียวกันจะคลุมได้ราว 2.7 เมตร จึงใช้สามดวงขึ้นไป สรุปคือยิ่งเลนส์มุมแคบ ยิ่งต้องใช้จำนวนดวงมากขึ้นเพื่อให้แสงคลุมทั้งป้าย
ไฟส่องป้ายควรใช้ IP เท่าไหร่
ป้ายกลางแจ้งที่ไม่มีชายคาบังควรใช้ IP66 ซึ่งกันน้ำฉีดแรงดันสูงได้ เพราะโคมติดอยู่ในตำแหน่งที่ฝนสาดตรงและมีน้ำไหลผ่านตัวโคมตลอดหน้าฝน ส่วน IP65 เข้ากับจุดที่มีชายคาหรือโครงป้ายบังด้านบนอยู่แล้ว
ติดดวงเดียวกำลังสูง กับหลายดวงกำลังต่ำ แบบไหนเหมาะกว่า
หลายดวงกำลังต่ำให้แสงเรียบกว่าที่วัตต์รวมเท่ากัน เพราะลำแสงจากแต่ละดวงซ้อนกันช่วยเกลี่ยความสว่างทั้งผืน ส่วนดวงเดียวกำลังสูงจะเหมาะกับป้ายแคบที่ลำแสงดวงเดียวคลุมได้พอดี
ไฟส่องป้ายกับสปอร์ตไลท์ทั่วไป ใช้ตัวเดียวกันได้ไหม
ใช้ตัวเดียวกันได้ เพราะไฟส่องป้ายคือสปอร์ตไลท์ที่เลือกมุมเลนส์และตำแหน่งติดตั้งให้เหมาะกับการส่องผิวป้าย สิ่งที่ต่างจึงไม่ใช่ชนิดสินค้า แต่เป็นการเลือกมุมเลนส์ให้ตรงกับขนาดป้ายและระยะติดตั้ง
สรุป
ไฟส่องป้ายยี่ห้อไหนดี ขึ้นอยู่กับรุ่นที่กระจายแสงได้สม่ำเสมอทั้งแผ่นป้ายตามระยะติดตั้งจริง มากกว่ารุ่นที่ให้กำลังสูงที่สุด สิ่งที่กำหนดความสม่ำเสมอคือมุมเลนส์กับระยะติดตั้ง ซึ่งคำนวณล่วงหน้าได้ว่าโคมหนึ่งดวงคลุมป้ายได้กว้างแค่ไหน
การคำนวณความกว้างลำแสงตั้งแต่ก่อนสั่งของ ทำให้รู้จำนวนดวงและตำแหน่งเจาะยึดตั้งแต่ตอนออกแบบ งานติดตั้งจึงจบในรอบเดียวและป้ายอ่านง่ายตั้งแต่คืนแรกที่เปิดใช้
หากคุณกำลังวางระบบไฟป้ายหน้าอาคารหรือป้ายโครงการ และต้องการความมั่นใจว่าแสงจะกระจายทั่วทั้งป้าย ทีมงาน ENRICH LIGHTING พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยออกแบบแสงสว่างโดยทีมวิศวกร หรือดูสินค้าเพิ่มเติมที่ สปอร์ตไลท์
