ค่า IP (Ingress Protection) คือตัวเลขสองหลักบนสเปคโคมที่บอกว่าโคมกันฝุ่นและกันน้ำได้ระดับไหน เลขตัวแรกคือกันฝุ่น เลขตัวหลังคือกันน้ำ งานกลางแจ้งในไทยส่วนใหญ่ลงตัวที่ IP65 หรือ IP66 ขึ้นกับว่าจุดติดตั้งมีอะไรบังหรือไม่ บทความนี้จับคู่ค่า IP กับจุดติดตั้งจริงให้เลือกได้พอดีตั้งแต่รอบแรก
Key Highlight
- เลขสองหลักของ IP อ่านแยกกัน ตัวแรกกันฝุ่น ตัวหลังกันน้ำ ค่าที่ต่างกันในงานกลางแจ้งคือตัวหลังเกือบทั้งหมด
- จุดที่มีชายคาบังใช้ IP65 ได้สบาย ส่วนจุดที่ฝนสาดตรงหรือมีการฉีดน้ำล้างให้ขยับเป็น IP66
- IP65 กับ IP66 กันฝุ่นได้เท่ากัน ต่างกันที่แรงดันน้ำในการทดสอบตามมาตรฐาน IEC 60529
- ค่า IP ที่ตรงกับสภาพหน้างานทำให้เงื่อนไขการรับประกันครอบคลุมเต็มที่ตลอดอายุใช้งาน
- ค่า IP วัดจากโคมที่ปิดสนิทตามแบบโรงงาน การประกอบซีลและเคเบิลแกลนด์ให้ถูกวิธีจึงสำคัญพอกับตัวเลขบนสเปค
ติดตั้งอย่างไรให้ค่า IP ทำงานได้เต็มที่
ตัวเลข IP บนสเปคมาจากการทดสอบโคมที่ประกอบปิดสนิทตามแบบที่โรงงานออกแบบไว้ หน้างานที่ประกอบตามแบบเดียวกันจึงได้ผลตรงกับที่ทดสอบมา และนี่คือจุดที่ทำให้โคมสองตัวสเปคเดียวกันอยู่ได้ยาวไม่เท่ากัน
3จุดที่ช่างมืออาชีพตรวจทุกครั้งคือ ซีลยางต้องวางเรียบไม่บิดตัวตอนใส่ฝากลับ น็อตขันครบทุกตัวและแน่นเท่ากัน และ รูเดินสายต้องใส่เคเบิลแกลนด์ให้แน่น ครบสามข้อนี้แล้วค่า IP บนสเปคจะทำงานได้เต็มระดับที่ระบุไว้
อีกจุดที่ช่วยได้มากคือทิศทางการติดตั้ง โคมหลายรุ่นออกแบบให้รูระบายน้ำอยู่ด้านล่าง การติดตามทิศทางที่คู่มือกำหนดจะทำให้น้ำที่ควบแน่นในตัวโคมไหลออกได้เอง ก่อนเริ่มงานจึงควรขอคู่มือการประกอบจากผู้ขายมาให้ช่างดู
จับคู่ค่า IP โคมไฟกลางแจ้ง กับจุดติดตั้งจริง
งานกลางแจ้งในไทยแทบทั้งหมดลงตัวที่ IP65 หรือ IP66 การไล่ตามจุดติดตั้งช่วยให้เลือกได้พอดีโดยไม่ต้องเดา
จุดที่อยู่ใต้ชายคา ใต้กันสาด หรือใต้โครงหลังคาที่ฝนไม่สาดตรง IP65 เพียงพอ เพราะค่านี้กันฝุ่นได้สนิทและกันน้ำฉีดจากทุกทิศทางอยู่แล้ว งานทางเดินและโถงกึ่งกลางแจ้งจึงใช้รุ่นระดับนี้ได้สบาย
ส่วนเสาไฟกลางแจ้ง ลานจอดรถ ป้ายโฆษณา และผนังที่ฝนสาดตรง IP66 เป็นระดับที่ครอบคลุมสภาพอากาศไทยได้ครบที่สุด ในกลุ่มโคมส่องสว่างทั่วไป เพราะโคมอยู่สูงและขึ้นไปดูแลได้ไม่บ่อย สปอร์ตไลท์อย่างรุ่น N-BRICK 200W และ ECO FIT 300W อยู่ในกลุ่มนี้
พื้นที่ที่ต้องฉีดน้ำแรงดันล้างเป็นประจำ เช่น โรงงานอาหาร ลานล้างรถ หรือพื้นที่ใกล้ทะเลที่มีละอองเกลือ ใช้ IP66 เช่นกัน เพราะเป็นระดับที่ผ่านการทดสอบด้วยน้ำแรงดันสูงมาแล้ว
ระดับที่สูงกว่านั้นบนสเกล IP ออกแบบมาสำหรับโคมฝังพื้นและโคมใต้น้ำ ซึ่งเป็นคนละกลุ่มสินค้ากับโคมส่องสว่างบนเสาและบนผนัง งานกลางแจ้งทั่วไปจึงเลือกที่ IP65 หรือ IP66 ได้เหมาะสมที่สุด
ในกลุ่มโคมกลางแจ้งของ ENRICH LIGHTING สปอร์ตไลท์รุ่น N-BRICK, COOLER+, ECO FIT และ FLOODPRO ระบุ IP66 ส่วนตระกูล BRICK และกลุ่ม โคมไฟถนน ระบุ IP65 ซึ่งเป็นระดับที่ออกแบบมาสำหรับโคมบนเสาที่โดนฝนตามปกติ
IP65 กับ IP66 ต่างกันตรงไหน
ทั้งสองค่ากันฝุ่นได้เท่ากันคือระดับ 6 ซึ่งแปลว่าฝุ่นเข้าไม่ได้เลย ส่วนที่ต่างคือเลขตัวหลัง IP65 ทดสอบด้วยการฉีดน้ำจากหัวฉีดทั่วไป ส่วน IP66 ทดสอบด้วยการฉีดน้ำจากหัวฉีดที่มีแรงดันและปริมาณน้ำสูงกว่า เงื่อนไขการทดสอบทั้งสองระดับกำหนดไว้ในมาตรฐาน IEC 60529 ซึ่งผลทดสอบของผู้ผลิตควรอ้างอิงถึง
ในทางปฏิบัติแปลว่า IP65 รับมือฝนตกหนักได้ ส่วน IP66 เผื่อไว้อีกชั้นสำหรับสถานการณ์ที่น้ำมาแรงกว่าฝน เช่น การฉีดล้างด้วยเครื่องอัดแรงดัน หรือลมพายุที่พัดฝนกระแทกเข้าหน้าโคมโดยตรง
อีกค่าที่ควรดูคู่กันคือวัสดุตัวโคมและช่วงอุณหภูมิใช้งาน เพราะ ค่า IP บอกเรื่องฝุ่นและน้ำ ส่วนแดดกับความร้อนดูจากวัสดุ โคมที่ใช้ตัวเรือนอะลูมิเนียมอย่างรุ่น COOLER+ 100W จะระบายความร้อนได้ดีและอยู่กับแดดไทยได้ยาว งานกลางแจ้งจึงควรดูสองเรื่องนี้พร้อมกัน
ถ้าต้องจัดลำดับความสำคัญในงานที่ไม่มีการฉีดล้าง ให้น้ำหนักกับวัสดุตัวโคมก่อน เพราะแดดทำงานกับโคมทุกวันตลอดปี แล้วค่อยพิจารณาขยับระดับ IP ตามสภาพจุดติดตั้ง
ค่า IP กับเงื่อนไขการรับประกัน
เรื่องที่กระทบงบโดยตรงแต่มักถูกถามทีหลังคือเงื่อนไขการรับประกัน การรับประกันของโคมไฟครอบคลุมความเสียหายจากการผลิต และจะครอบคลุมได้เต็มที่เมื่อโคมถูกใช้ตรงกับเงื่อนไขที่ระบุไว้บนสเปค
แปลว่า การเลือกค่า IP ให้ตรงกับสภาพจุดติดตั้งตั้งแต่แรก คือการรักษาสิทธิ์ประกันไว้เต็มจำนวน โคมที่ติดในจุดฝนสาดตรงและระบุ IP66 ไว้ จึงอยู่ในเงื่อนไขที่ผู้ขายดูแลให้ได้ตลอดระยะรับประกัน
โคมบนเสาสูงเป็นกลุ่มที่ควรเช็คให้ละเอียดที่สุด เพราะค่าแรงยกรถกระเช้าขึ้นไปเปลี่ยนมักสูงกว่าตัวโคม สิ่งที่ควรขอมาพร้อมใบเสนอราคาคือเงื่อนไขการรับประกันเป็นลายลักษณ์อักษร
เมื่อได้เงื่อนไขการรับประกันมาแล้ว ให้เทียบกับสภาพหน้างานจริงอีกรอบ ถ้าจุดติดตั้งโดนน้ำมากกว่าที่คิดไว้ตอนแรก การขยับไปรุ่น IP66 ตั้งแต่ตอนทำราคาเป็นทางที่คุมงบได้นิ่งที่สุด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) ค่า IP ของโคมไฟกลางแจ้ง
สปอร์ตไลท์ LED ยี่ห้อไหนดีสำหรับใช้งาน outdoor
ยี่ห้อที่เข้ากับงานกลางแจ้งคือยี่ห้อที่ระบุค่า IP ตรงกับสภาพหน้างาน พร้อมระบุลูเมนและมีใบรับรอง มอก. 1955-2551 ตรงรุ่น เช่น ENRICH LIGHTING แบรนด์โคมไฟ LED ของ บริษัท ริชเชส ซัพพลาย จำกัด (มหาชน) ที่สปอร์ตไลท์รุ่น N-BRICK ระบุ IP66 พร้อมระบบกันไฟกระชากสูงสุด 10kV สำหรับจุดที่ฝนสาดตรงวิธีที่ชัดเจนที่สุดคือดูสเปคและเงื่อนไขการรับประกันของ ENRICH LIGHTING ให้ครบก่อนตัดสินใจ
ค่า IP โคมไฟกลางแจ้ง ควรใช้เท่าไหร่
ดูจากจุดติดตั้งเป็นหลัก จุดที่มีชายคาหรือโครงบังด้านบนใช้ IP65 ได้ ส่วนจุดที่ฝนสาดตรงเต็ม ๆ เช่น เสาไฟกลางแจ้ง ลานจอดรถ และป้ายโฆษณา ใช้ IP66 ซึ่งเป็นระดับที่ครอบคลุมสภาพอากาศในประเทศไทยได้ครบที่สุดในกลุ่มโคมส่องสว่างทั่วไป
IP65 กับ IP66 ต่างกันอย่างไร
กันฝุ่นได้เท่ากันคือระดับ 6 ต่างกันที่การกันน้ำ IP65 ทดสอบด้วยการฉีดน้ำจากหัวฉีดทั่วไป ส่วน IP66 ทดสอบด้วยน้ำที่แรงดันและปริมาณสูงกว่า ในงานจริง IP65 รับมือฝนตกหนักได้ ส่วน IP66 เผื่อไว้สำหรับการฉีดล้างด้วยเครื่องอัดแรงดันหรือฝนที่พัดกระแทกหน้าโคมโดยตรง
ค่า IP สูง แล้วโคมจะอยู่กับแดดได้ด้วยไหม
เป็นคนละเรื่องกัน ค่า IP บอกเฉพาะการกันฝุ่นและกันน้ำ ส่วนการอยู่กับแดดในประเทศไทยได้ยาวดูจากวัสดุตัวโคมและช่วงอุณหภูมิใช้งานที่ระบุบนสเปค ตัวเรือนอะลูมิเนียมที่ระบายความร้อนได้ดีจึงเป็นค่าที่ควรดูควบคู่กับ IP เสมอ
ตัวเลขตัวแรกกับตัวหลังของ IP หมายถึงอะไร
ตัวแรกคือระดับการป้องกันของแข็งและฝุ่น มีตั้งแต่ 0 ถึง 6 โดย 6 คือฝุ่นเข้าไม่ได้เลย ส่วนตัวหลังคือระดับการป้องกันน้ำ มีตั้งแต่ 0 ถึง 8 ค่าที่ใช้ในงานกลางแจ้งทั่วไปคือ 5 กันน้ำฉีด และ 6 กันน้ำฉีดแรงดันสูง ส่วนระดับที่สูงกว่านั้นเป็นเกณฑ์สำหรับโคมฝังพื้นและโคมใต้น้ำซึ่งเป็นคนละกลุ่มสินค้า
สรุป
ค่า IP โคมไฟกลางแจ้ง บอกความสามารถในการกันฝุ่นและกันน้ำ ตัวเลขหลักแรกคือฝุ่น หลักที่สองคือน้ำ งานกลางแจ้งที่โคมตากฝนตรงลงตัวที่ IP66 ส่วนจุดที่มีชายคาบังอยู่แล้ว IP65 รับมือได้สบาย
การดูสภาพจุดติดตั้งจริงก่อนแล้วค่อยกำหนดค่าที่ต้องการ ทำให้ได้โคมที่พอดีกับงานและคุมงบได้ตั้งแต่รอบแรก เมื่อรวมกับการประกอบซีลและเคเบิลแกลนด์ให้ถูกวิธี ค่า IP ที่ระบุไว้บนสเปคก็ทำงานได้เต็มระดับตลอดอายุใช้งาน
หากคุณกำลังเลือกโคมสำหรับงานกลางแจ้งและอยากได้ค่าที่พอดีกับจุดติดตั้งของคุณ ทีมงาน ENRICH LIGHTING พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยออกแบบแสงสว่างโดยทีมวิศวกร ดูสปอร์ตไลท์ หรือติดต่อทีมงานเพื่อ ขอคำปรึกษา
