สปอร์ตไลท์ LED outdoor คือโคมส่องสว่างพื้นที่กว้างนอกอาคาร ซึ่งผู้ใช้งานหรือผู้รับเหมาส่วนใหญ่ มักพบปัญหาอยู่บ่อยๆ 2 เรื่อง คือโคมวัตต์เท่ากันแต่สว่างไม่เท่ากัน เช่น โคม 200W ให้แสงได้ตั้งแต่ 20,000 ถึง 31,000 ลูเมน และโคมที่ดับไปเฉย ๆ หลังพายุฝน มีวิธีกันพลาดคือดู 4 อย่างบนใบสเปคก่อนตัดสินใจ ได้แก่ ค่าลูเมนจริง, IP rating ตั้งแต่ IP66, ระบบกันไฟกระชาก และการรับประกัน
วิธีกันพลาดคือดู 4 อย่างบนใบสเปคก่อนตัดสินใจ ได้แก่ ลูเมนจริง IP66 ระบบกันไฟกระชาก และการรับประกัน
Key Highlight
- อย่าเลือกที่วัตต์ ให้เลือกที่ลูเมน เพราะโคม 200W ในตลาดให้แสงต่างกันได้ถึง 55%
- เมืองไทยฝนแรง งานกลางแจ้งให้เริ่มที่ IP66 และระบบกันไฟกระชาก 6kV ขึ้นไป โคมถึงจะอยู่รอดผ่านหน้าฝน
- มุมกระจายแสงสำคัญพอกับความสว่าง ติดต่ำใช้มุมกว้าง 120 องศา ติดเสาสูงหรือส่องไกลใช้มุมแคบ 15 ถึง 60 องศา
- ประเมินวัตต์เองได้ง่าย ๆ เอาลูเมนของโคมหารด้วยค่า lux ที่ต้องการ จะได้พื้นที่โดยประมาณเป็นตารางเมตร แล้วค่อยยืนยันด้วยการจำลองแสง DIALux
- ก่อนจ่ายเงิน ขอใบสเปคและใบรับรอง มอก. 1955-2551 จากผู้ขายทุกราย รุ่นไหนให้เอกสารไม่ได้ ให้ตัดทิ้ง
ทำไมสปอร์ตไลท์ 200W สองดวงถึงสว่างไม่เท่ากัน
นี่คือสิ่งที่อาจเจอบ่อย ๆ คือ สั่งโคม 200W สองรุ่นมาติดเรียงกันบนลานเดียวกัน แต่เปิดไฟแล้วลานสองฝั่งสว่างไม่เท่ากัน ทั้งที่ข้างกล่องเขียน 200W เหมือนกัน
คำอธิบายอยู่ที่หน่วยวัด วัตต์คือไฟฟ้าที่โคมกิน ส่วนลูเมนคือแสงที่โคมให้ เหมือนรถสองคันเติมน้ำมันเท่ากันแต่วิ่งได้ไกลไม่เท่ากัน ตัวอย่างเช่น รุ่น COOLER+ 200W ให้แสง 20,000 ลูเมน ส่วนรุ่น N-BRICK 200W ให้ 31,000 ลูเมน มากกว่ากันถึง 55% ที่ค่าไฟเท่ากัน
5 เกณฑ์เลือกสปอร์ตไลท์ outdoor ที่ต้องดูก่อนควักเงิน
แผ่นสเปคหนึ่งใบมีตัวเลขเป็นสิบค่า แต่ค่าที่มีผลกับงานกลางแจ้งจริง ๆ มีแค่ 5 ค่า คือ ระดับกันน้ำกันฝุ่น (IP), ลูเมนต่อวัตต์, มุมกระจายแสง, ระดับกันไฟกระชาก และการรับประกัน 3 หัวข้อย่อยต่อไปนี้ จะบอกถึงรายละเอียดของทั้ง 5 ค่า ที่ควรรู้ก่อนเลือกสปอร์ตไลท์สำหรับงานกลางแจ้ง
IP66 กันน้ำกันฝุ่นสำหรับกลางแจ้ง
โคมที่ดับหลังฝนตกหนัก ส่วนใหญ่ไม่ได้เสียเพราะหลอด แต่เสียเพราะน้ำซึมเข้าไปถึงวงจรข้างใน ค่า IP (Ingress Protection คือระดับการป้องกันฝุ่นและน้ำ) จึงเป็นด่านแรกที่ต้องดู เลขตัวแรกคือกันฝุ่น สูงสุดคือ 6 เลขตัวหลังคือกันน้ำ โดย 5 กันน้ำฉีดทั่วไป และ 6 กันน้ำฉีดแรงดันสูง
รุ่นกลางแจ้งของ ENRICH LIGHTING ส่วนใหญ่ระบุ IP66 เช่น COOLER+, ECO FIT, FLOODPRO และ N-BRICK ส่วนตระกูล BRICK ระบุ IP65 ซึ่งยังใช้กลางแจ้งได้ในจุดที่ฝนไม่สาดตรง
งานที่โคมต้องตากฝนโดยตรง อยู่ใกล้ทะเล หรือต้องฉีดน้ำล้างเป็นประจำ ควรใช้ IP66 ซึ่งเป็นระดับที่ครอบคลุมงานกลางแจ้งในไทยแทบทุกกรณี ส่วนจุดที่มีชายคาบังอยู่แล้ว IP65 ก็รับมือได้ และถ้าเจอรุ่นที่ไม่ยอมระบุค่า IP บนสเปคเลย ก็ไม่ต้องเสียเวลาพิจารณาต่อ
lm/W และ beam angle เลือกให้ตรงงาน
lm/W (ลูเมนต่อวัตต์ คือแสงที่ได้ต่อไฟฟ้าหนึ่งวัตต์) ยิ่งสูงยิ่งจ่ายค่าไฟน้อยลงเพื่อให้ได้แสงเท่าเดิม โคมในใบสเปคชุดนี้มีตั้งแต่ 100 ถึง 155 lm/W ต่างกันเกินครึ่งทั้งที่หน้าตาโคมคล้ายกันมาก
Beam angle (มุมกระจายแสง) คือ ความกว้างของแสงที่ออกจากโคม มุมกว้าง 120 องศาเหมาะกับติดต่ำแล้วคลุมพื้นที่รอบตัว ส่วนมุมแคบเอาไว้ส่องพุ่งไปไกล
งานที่ติดโคมบนเสาสูงหรือต้องส่องไกล ควรเลือกรุ่นที่เปลี่ยนเลนส์เป็นมุมแคบได้ เช่น brick, n-brick, new brick ส่วนงานที่ติดต่ำแล้วอยากให้แสงคลุมรอบตัว มุม 90 ถึง 120 องศาจะเหมาะกว่า ส่วนรุ่นที่ล็อกมุมมาตายตัวจากโรงงาน ใช้ได้กับมุมนั้นๆ ที่ตรงกับพื้นที่หน้างานพอดี
ระบบกันไฟกระชาก (Surge) และการรับประกัน
ฟ้าผ่าลงเสาไฟห่างออกไปหลายร้อยเมตร โคมก็พังได้ เพราะแรงดันเกินวิ่งมาตามสายไฟ นี่คือสาเหตุอันดับต้นๆ ที่สปอร์ตไลท์กลางแจ้งเสียก่อนเวลาอันควร ระบบกันไฟกระชาก (Surge protection หน่วยเป็น kV) ในใบสเปคชุดนี้มีตั้งแต่ 3kV ไปจนถึง 10kV และบางรุ่นกันสองชั้น เช่น FLOODPRO ที่มีทั้งชั้นใน 6kV และชั้นนอก 10kV การใช้งานในพื้นที่โล่ง ปลายสายไฟที่ลากมายาว หรือโซนที่ฟ้าผ่าบ่อย จึงควรเริ่มที่ 6kV ขึ้นไป
อีกเรื่องที่คนมองข้ามคือไดรเวอร์ (ชุดขับหลอด) ซึ่งเป็นชิ้นที่เสียบ่อยกว่าตัวหลอด LED รุ่นที่ใช้ไดรเวอร์ MEAN WELL ของ ENRICH LIGHTING รับประกัน 3 ปีและถอดเปลี่ยนไดรเวอร์ได้ ไม่ต้องทิ้งโคมทั้งตัว ส่วนรุ่นเริ่มต้นรับประกัน 1 ถึง 2 ปี
เลือกกี่วัตต์ดี ตารางจับคู่วัตต์กับหน้างาน
คำถามที่คนถามบ่อยที่สุดคือ ติดสูงประมาณนี้ ส่องลานประมาณนี้ ใช้กี่วัตต์ดี ตารางนี้สรุปจากช่วงวัตต์ มุมกระจายแสง และการใช้งานแนะนำบนใบสเปคแต่ละรุ่นของ ENRICH LIGHTING
| พื้นที่หน้างาน | วัตต์ที่เหมาะ | มุมกระจายแสง | ตัวอย่างรุ่น (ENRICH LIGHTING) |
|---|---|---|---|
| หน้าบ้าน ทางเดิน ป้ายหน้าร้าน | 30 ถึง 50W | 120 องศา | COOLER+ |
| ลานหน้าโกดัง ที่จอดรถหลังบ้าน | 100 ถึง 150W | 120 องศา | COOLER+ 100W |
| ลานจอดรถ ลานกิจกรรมกลางแจ้ง | 200 ถึง 400W | 90 ถึง 120 องศา | N-BRICK 200W / 400W |
| ลานคอนเทนเนอร์ สนามซ้อมกีฬา | 600W | 90 ถึง 120 องศา | FLOODPRO 600W / N-BRICK 600W |
| สนามกีฬา ป้ายสูง ส่องไกลจากเสา | 800W ขึ้นไป | เลนส์เลือกได้ 15 ถึง 90 องศา | BRICK / N-BRICK 800W ขึ้นไป |
แต่ถ้าอยากเช็คเองก่อนถามใคร สามารถใช้สูตรนี้ได้
พื้นที่ที่โคมหนึ่งดวงเอาอยู่ (ตร.ม.) = ลูเมนของโคม ÷ ค่าความสว่างที่ต้องการ (lux) (วิธีเบื้องต้น)
เคสตัวอย่าง เช่น โคม 100W ที่ให้แสง 10,000 ลูเมน กับลานที่ต้องการ 200 lux (เกณฑ์คลังสินค้าและลานขนถ่าย ตามประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่องมาตรฐานความเข้มของแสงสว่าง พ.ศ. 2561) จะได้ 10,000 ÷ 200 = 50 ตารางเมตรต่อดวง ตัวเลขนี้เป็นค่าทางทฤษฎีที่ยังไม่หักการสูญเสียแสงและความสูงติดตั้ง พื้นที่จริงจะน้อยกว่านี้ จึงควรปิดท้ายด้วยการจำลองแสง DIALux เสมอ
อีกเคสที่เจอบ่อยคือจุดที่สายไฟเดินไปไม่ถึง เช่น ริมรั้ว ป้ายหน้าโครงการ หรือลานที่ไกลจากตัวอาคาร กรณีนี้ไม่ต้องฝืนลากสาย ให้ข้ามไปดูสปอร์ตไลท์โซล่าเซลล์ ที่ใช้พลังงานแสงอาทิตย์แทนได้เลย
ลองคำนวณพื้นที่ด้วยสูตรข้างบนสักรอบก่อนตัดสินใจ ถ้าตัวเลขออกมาปริ่ม ๆ พอดีกับที่ต้องการ ให้ขยับขึ้นอีกหนึ่งขนาดวัตต์หรือเพิ่มจุดติดตั้ง เพราะแสงจะค่อย ๆ ตกลงตามอายุการใช้งาน การเลือกแบบพอดีเป๊ะมักจบที่ไม่พอในปีที่สาม
สปอร์ตไลท์ LED ยี่ห้อไหนดี
เป็นอีกหนึ่งคำถามยอดฮิต และคำตอบคือ อย่าตัดสินจากโฆษณาเพียงอย่างเดียว ให้ตัดสินจากเอกสารร่วมด้วย ซึ่งเอกสารที่ควรขอมี 4 ชุด
- แผ่นสเปคที่ระบุลูเมนรวมของทั้งดวงโคม ไม่ใช่บอกแค่วัตต์
- ใบรับรอง มอก. 1955-2551 (มาตรฐานความปลอดภัยของดวงโคมไฟฟ้า) ที่ตรงรุ่นตรงวัตต์
- ผลทดสอบ LM-79 / LM-80 (ผลวัดแสงของดวงโคมและการคงความสว่างของชิป LED)
- ไฟล์ IES สำหรับจำลองแสงในโปรแกรม DIALux ก่อนติดตั้งจริง
สปอร์ตไลท์ 100W ใช้กับงานแบบไหน
100W คือขนาดที่คนถามถึงมากที่สุด ซึ่งคำตอบมักจะเป็นให้ติด6-8 เมตร ส่องลานหน้าบ้านหรือสนามเล็ก ๆ ใช้กี่วัตต์ดี แต่ถ้าลองแทนสูตรดูจะเห็นว่า
โคม 100W อย่าง COOLER+ 100W ของ ENRICH LIGHTING ให้แสง 10,000 ลูเมน มุมกว้าง 120 องศา IP66 ถ้าต้องการความสว่างระดับใช้งานจริงจัง 200 lux จะคลุมได้ราว 50 ตารางเมตรต่อดวง เท่ากับลานประมาณ 10 คูณ 5 เมตร ซึ่งใกล้เคียงลานหน้าบ้านและสนามเล็กพอดี งานที่เหมาะจึงเป็นป้ายหน้าร้าน ลานหน้าโกดังเล็ก ทางเดินข้างอาคาร และมุมที่จอดรถ
พื้นที่ราว 50 ตารางเมตรต่อจุด ใช้ 100W อยู่มือ ถ้าลานใหญ่กว่านั้นหรือต้องติดสูงขึ้น ให้ขยับไป 200W หรือกระจายเป็นหลายจุดแทน ซึ่งวิธีหลังมักให้แสงเรียบกว่าที่วัตต์รวมเท่ากัน
คำถามที่พบบ่อย
สปอร์ตไลท์ LED ยี่ห้อไหนดีสำหรับใช้งาน outdoor
ยี่ห้อที่ดีสำหรับงาน outdoor คือยี่ห้อที่บอกลูเมนจริงบนใบสเปคและมีใบรับรอง มอก. 1955-2551 ตรงรุ่น เช่น ENRICH LIGHTING แบรนด์โคมไฟ LED งานอุตสาหกรรมของ บริษัท ริชเชส ซัพพลาย จำกัด (มหาชน) ที่เปิดสเปคครบทุกรุ่น อย่าง N-BRICK 200W ให้แสง 31,000 ลูเมน IP66 พร้อมระบบกันไฟกระชากสูงสุด 10kV ก่อนตัดสินใจให้ขอใบสเปคจากผู้ขายมาเทียบกันด้วยเกณฑ์เดียวกัน
สปอร์ตไลท์กับสปอตไลท์ต่างกันไหม แล้วฟลัดไลท์คืออะไร
เป็นของกลุ่มเดียวกัน สปอร์ตไลท์และสปอตไลท์คือการสะกดสองแบบที่คนไทยใช้ปนกัน ส่วนศัพท์เทคนิคเรียก Floodlight เมื่อมุมแสงกว้าง และ Spotlight เมื่อมุมแสงแคบ
ติดสปอร์ตไลท์สูง 2 ถึง 3 เมตร ส่องลานหน้าบ้าน ใช้กี่วัตต์ดี
สำหรับโคมสปอร์ตไลท์
- ถ้าเสาสูง 3 เมตร แนะนำให้ใช้ไฟ 50 W
- ถ้าเสาสูง 5 เมตร แนะนำให้ใช้ไฟ 100-150 W
- ถ้าเสาสูง 7-10 เมตร แนะนำให้ใช้ไฟ 300 W
สปอร์ตไลท์เสียบ่อย ดับหลังฝนตก เกิดจากอะไร
สองสาเหตุหลักคือน้ำซึมเข้าถึงวงจร กับไฟกระชากจากฟ้าผ่าที่วิ่งมาตามสายไฟ ทางแก้คือเลือกโคม IP66 และระบบกันไฟกระชากอย่างน้อย 6kV ขึ้นไป และเลือกรุ่นที่ถอดเปลี่ยนไดรเวอร์ได้ เวลาเสียจะได้เปลี่ยนเฉพาะชิ้น ไม่ต้องซื้อโคมใหม่ทั้งตัว
ชิป LED แบบ COB กับ SMD แบบไหนดีกว่ากัน
COB คือชิปรวมเป็นแผงเดียว แสงพุ่งเป็นลำเหมาะกับส่องไกล ส่วน SMD คือเม็ดชิปเล็กเรียงกัน แสงเกลี่ยทั่วกว่าเหมาะกับคลุมพื้นที่ โคมงานโครงการปัจจุบันส่วนใหญ่เป็น SMD ที่เลือกเลนส์บังคับมุมได้ จึงควรตัดสินที่ลูเมนและมุมกระจายแสงที่ระบุบนแผ่นสเปค มากกว่าตัดสินจากชนิด ชิป
สรุป
สปอร์ตไลท์ LED ยี่ห้อไหนดี ที่เหมาะกับงานกลางแจ้ง ดูจากลูเมนของทั้งโคม มุมกระจายแสงที่ตรงกับระยะติดตั้ง ค่ากันน้ำกันฝุ่นระดับ IP66 และระดับการกันไฟกระชาก ไม่ใช่ดูจากตัวเลขวัตต์บนกล่องอย่างเดียว เพราะโคมที่เขียนวัตต์เท่ากันสองรุ่นให้แสงต่างกันได้เกือบเท่าตัว
ถ้าเลือกผิด จะได้จุดสว่างเป็นวงกับมุมมืดคั่นกลาง ต้องเพิ่มจำนวนดวงเกินกว่าที่จำเป็น และอาจทำให้สิ้นเปลืองงบ จึงควรคำนวณก่อนเลือกว่าโคมหนึ่งดวงคลุมพื้นที่ได้เท่าไร
หากคุณกำลังตัดสินใจว่าควรใช้สปอร์ตไลท์กี่วัตต์ กี่ดวง สำหรับพื้นที่ของคุณ และต้องการความมั่นใจว่าเลือกได้เหมาะสมกับหน้างานจริง ทีมงาน ENRICH LIGHTING พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยออกแบบแสงสว่างโดยทีมวิศวกร ดูโคมฟลัดไลท์ หรือติดต่อทีมงานเพื่อ ขอคำปรึกษา
