สเปคโคมไฟถนน LED งานโครงการมี 7 จุดที่ต้องเช็คบนใบสเปคก่อนเลือกรุ่น คือลูเมน มุมกระจายแสง ค่า IP ระบบกันไฟกระชาก อุณหภูมิสี ขนาดช่องสวมกิ่งโคม และการรับประกัน ผู้ออกแบบใช้ตัวเลขชุดนี้คำนวณแสง ช่างใช้ตอนขึ้นโคม และคณะกรรมการตรวจรับใช้ตรวจของที่ส่งเข้าหน้างาน ตัวอย่างเช่น FAMOUS 150W ของ ENRICH LIGHTING ให้ 21,000 ลูเมน มุมกระจายแสง 70° x 140° ค่า IP65 กันไฟกระชาก 10kV และรับประกัน 2 ปี บทความนี้ไล่เช็คลิสต์ทีละจุด อธิบายค่า IP ไฟล์ IES และระบบกันไฟกระชาก แล้วสรุปวัสดุ อุปกรณ์ร่วม และเอกสารที่ต้องแนบ พร้อมค่ามาตรฐานความสว่างไฟถนนตามคู่มือของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นที่ใช้เทียบกับผลจำลองแสง
Key Highlight
- สเปคโคมไฟถนน LED งานโครงการมี 7 จุดที่ต้องเช็คบนใบสเปค คือลูเมน มุมกระจายแสง ค่า IP ระบบกันไฟกระชาก อุณหภูมิสี ขนาดช่องสวมกิ่งโคม และการรับประกัน
- ลูเมนกับวัตต์บนใบสเปคตรวจทานกันได้จาก ประสิทธิภาพแสง (lm/W) = ลูเมน ÷ กำลังไฟ (W) เช่น โคม 150 วัตต์ที่ให้ 21,000 ลูเมน เท่ากับ 140 lm/W
- โคมไฟถนนกลางแจ้งควรได้ IP65 ขึ้นไป ไฟล์ IES ใช้จำลองแสงบนผิวถนน ส่วนระบบกันไฟกระชากระบุเป็นหน่วย kV เช่น 6kV หรือ 10kV โดยค่าขั้นต่ำของแต่ละงานให้อ่านจากแบบหรือ TOR ของงานนั้น
- มาตรฐานความสว่างไฟถนนตามคู่มือมาตรฐานงานไฟฟ้าสาธารณะของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กำหนดค่าเฉลี่ยขั้นต่ำถนนสายหลัก 15 ลักซ์ ถนนสายรอง 10 ลักซ์ ทางแยก 22 ลักซ์ และทางเดินเท้า 7 ลักซ์ ใช้เทียบกับผลจำลองแสงได้ ถ้าแบบหรือ TOR กำหนดค่าไว้เองให้ยึดตามแบบ
- เมื่อเลือกโคมไฟถนน LED แบรนด์ไหนดีสำหรับโครงการ ให้ดูว่าใบสเปคมีตัวเลขครบทั้ง 7 จุด และมีเอกสารพร้อมแนบ ได้แก่ การรับประกัน ผลจำลองแสง และเอกสารมาตรฐานตามที่ TOR ระบุ เช่น มอก. 1955-2551 ของโคม และ มอก. 2316-2549 ของเสาไฟ
7 จุดสรุปแบบเช็คลิสต์
งานไฟถนนที่มีแบบกำกับ เช่น ถนนภายในนิคมอุตสาหกรรมหรือโครงการขนาดใหญ่ แบบจะระบุกำลังไฟของโคม ความสูงเสา และรายการสเปคที่ผู้รับเหมาต้องเสนอให้ตรงไว้แล้ว ก่อนเสนอรุ่นจึงควรไล่รายการในแบบเทียบกับใบสเปคของโคมทีละบรรทัด เมื่อตัวเลขที่ใช้ตัดสินตรงกันครบทุกจุด เอกสารขออนุมัติวัสดุที่ส่งให้ผู้ควบคุมงานก็จะเปิดเทียบกับแบบได้ทันที
ในใบสเปคโคมไฟถนน LED มีหลายบรรทัด ที่ใช้เขียนสเปคและตรวจรับจริงมีอยู่ 7 จุด ไล่ดูทีละจุดได้ดังนี้
- ลูเมน บอกว่าโคมให้แสงออกมาเท่าไหร่ ต้องดูคู่กับกำลังไฟที่เป็นวัตต์ แบบที่ระบุแค่วัตต์ก็ควรมีลูเมนกำกับไว้ด้วย
- มุมกระจายแสง บอกว่าแสงแผ่ไปตามแนวถนนและขวางถนนได้กว้างแค่ไหน ใช้คู่กับความสูงเสาและระยะห่างเสา
- ค่า IP บอกระดับกันฝุ่นและกันน้ำของตัวโคม
- ระบบกันไฟกระชาก หน่วยเป็น kV บอกว่าโคมรับไฟกระชากจากสายเมนได้ถึงระดับไหน
- อุณหภูมิสี บอกสีของแสง เช่น Daylight 6500K หรือ Warm White 3000K ถนนสายเดียวกันควรใช้ค่าเดียวกันตลอดสาย
- ขนาดช่องสวมกิ่งโคม หน่วยเป็นมิลลิเมตร ต้องเข้ากับปลายกิ่งของเสาที่ใช้
- การรับประกัน ใบสเปคระบุจำนวนปีไว้ ใช้อ้างอิงในเอกสารส่งมอบงานได้
ตารางด้านล่างเป็นตัวเลขจากใบสเปคโคมไฟถนน LED ของ ENRICH LIGHTING 2 รุ่น คือ FILO-A และ FAMOUS
| รุ่น | กำลังไฟ | ลูเมน | มุมกระจายแสง | ระบบกันไฟกระชาก | ช่องสวมกิ่งโคม |
| FILO-A 50W | 50W | 7,000 lm | 70° x 140° | 6kV | 64 มม. |
| FILO-A 120W | 120W | 16,800 lm | 70° x 140° | 6kV | 64 มม. |
| FAMOUS 100W | 100W | 14,000 lm | 70° x 140° | 10kV | 60 มม. |
| FAMOUS 150W | 150W | 21,000 lm | 70° x 140° | 10kV | 60 มม. |
| FAMOUS 200W | 200W | 28,000 lm | 70° x 140° | 10kV | 60 มม. |
| FAMOUS 250W | 250W | 35,000 lm | 70° x 140° | 10kV | 60 มม. |
ทุกรุ่นในตารางมีค่า IP65 และรับประกัน 2 ปี ส่วนอุณหภูมิสี FAMOUS ทุกวัตต์กับ FILO-A 120W มีให้เลือกทั้ง Daylight 6500K และ Warm White 3000K ใบสเปครุ่น FILO-A 50W ระบุ Daylight 6500K และเรียกบรรทัดช่องสวมกิ่งโคมว่าระยะช่องโคม
ลูเมนกับวัตต์บนใบสเปคตรวจทานได้เองด้วยสูตรนี้
ประสิทธิภาพแสง (lm/W) = ลูเมน ÷ กำลังไฟ (W)
แทนค่า FAMOUS 150W จะได้ 21,000 ÷ 150 = 140 lm/W ตรงกับที่ใบสเปคพิมพ์ไว้ รุ่นอื่นในตารางคิดแบบเดียวกันได้
ส่วนการจับคู่วัตต์กับความสูงเสา หน้าหมวดโคมไฟถนนของ ENRICH LIGHTING ให้แนวทางเริ่มต้นไว้ตามนี้ แล้วค่อยยืนยันค่าจริงของแต่ละงานด้วยผลจำลองแสง
- FILO-A 50W เหมาะกับถนนซอยและลานจอดรถที่ใช้เสาสูง 4-6 เมตร
- FILO-A 120W และ FAMOUS 100W เหมาะกับถนนชุมชนที่ใช้เสาสูง 6-8 เมตร
- FAMOUS 150W เหมาะกับถนนหลักที่ใช้เสาสูง 8-10 เมตร
- FAMOUS 200W และ 250W เหมาะกับทางหลวงที่ใช้เสาสูง 10-12 เมตร
ค่า IP ไฟล์ IES และ Surge สเปคเทคนิคขั้นต่ำของโคมไฟถนน
หัวข้อสเปคเทคนิคในแบบหรือ TOR งานไฟถนนมักมีตัวย่อ 3 ตัว คือ IP IES และ Surge แต่ละตัวยืนยันคนละเรื่อง ส่วนค่าขั้นต่ำของแต่ละงานให้อ่านจากแบบหรือ TOR ของงานนั้น
ค่า IP บอกว่าตัวโคมปิดกันฝุ่นกับน้ำได้ระดับไหน เลขหลักแรกเป็นระดับกันฝุ่น เลขหลักหลังเป็นระดับกันน้ำ IP65 กับ IP66 กันฝุ่นได้สนิทเท่ากัน ต่างกันที่เลขหลักหลัง IP65 กันน้ำฉีดได้รอบทิศ ส่วน IP66 กันน้ำที่ฉีดแรงขึ้นอีก 1 ระดับ โคมไฟถนนอยู่บนเสากลางแดดกลางฝนทั้งปี โคมกลางแจ้งจึงควรได้ IP65 ขึ้นไป แบบของแต่ละงานเขียนค่า IP ไว้ไม่เหมือนกัน ก่อนเสนอรุ่นจึงต้องอ่านค่าในแบบคู่กับใบสเปค อย่าง FILO-A 50W FILO-A 120W และ FAMOUS ทุกวัตต์ระบุ IP65 และเขียนไว้ว่าออกแบบมาสำหรับใช้งานกลางแจ้ง
ไฟล์ IES คือไฟล์ข้อมูลการกระจายแสงของโคมแต่ละรุ่น โปรแกรมจำลองแสงอย่าง DIALux evo ใช้ไฟล์นี้คำนวณว่าเมื่อติดโคมที่ความสูงและระยะห่างตามแบบแล้ว แสงตกบนผิวถนนกี่ลักซ์ แบบที่กำหนดค่าความสว่างบนถนนไว้จึงควรมีผลจำลองแสงรองรับ งานที่ใช้โคมไฟถนนของ ENRICH LIGHTING ทีมงานจำลองแสงด้วย DIALux evo ให้ โดยใช้รุ่น ความสูงเสา และระยะห่างเสาตามแบบของงานนั้น
Surge คือระบบกันไฟกระชาก ใบสเปคเขียนเป็นตัวเลขในหน่วย kV โคมไฟถนนต่ออยู่กับสายไฟที่เดินยาวกลางแจ้ง จึงมีโอกาสเจอไฟกระชากที่มากับฟ้าผ่า ใบสเปค FAMOUS ทุกวัตต์ระบุระบบกันไฟกระชากแบบ External Surge 10kV ส่วน FILO-A ระบุ 6kV งานที่แบบกำหนดระดับกันไฟกระชากไว้สูง เลือก FAMOUS ได้ตั้งแต่ 100 ถึง 250 วัตต์
ตอนทำเอกสารขออนุมัติวัสดุ ค่า IP กับระดับกันไฟกระชากใส่ตามใบสเปคของรุ่นที่เสนอ ส่วนการกระจายแสงแนบเป็นผลจำลองแสง ผู้ควบคุมงานจะตรวจเทียบกับแบบได้ทีละบรรทัด
วัสดุกับอุปกรณ์ใช้งานร่วมที่ TOR มักระบุ
TOR ของแต่ละหน่วยงานเขียนไม่เหมือนกัน และงานไฟถนนมักระบุมากกว่าตัวโคม คือมีทั้งวัสดุตัวโคมและอุปกรณ์ที่ต้องส่งมอบพร้อมกันทั้งชุด รายการที่ควรเตรียมข้อมูลไว้มีดังนี้
- วัสดุตัวโคม ใบสเปค FAMOUS FILO-A ระบุเป็น Aluminum+PC ทั้งคู่ ตามใบสเปค
- วิธีติดตั้งและการปรับมุม FILO-A ติดตั้งได้ 2 แบบ คือสวมต่อเสาไฟหรือยึดติดกำแพง และปรับองศาขึ้นลงได้ทีละ 5 องศา
- เสาไฟและกิ่งโคม เสาไฟถนนกิ่งเดี่ยวและกิ่งคู่ของ ENRICH LIGHTING มีขนาดมาตรฐานสูง 4-12 เมตร หน้าสินค้าระบุการชุบกัลวาไนซ์ตาม ASTM A123
- อุปกรณ์ฐานเสา ในหมวดเสาไฟมีตอม่อสำหรับเสาไฟ เหล็กเจโบล์ท (J-Bolt) และกราวด์หรอด (Ground Rod)
โคมกับเสาต่อกันที่ช่องสวมกิ่งโคม ใบสเปค FAMOUS ระบุ 60 มม. ส่วน FILO-A ระบุ 64 มม. ก่อนสั่งควรแจ้งขนาดปลายกิ่งของเสาที่ใช้ให้ทีมงานทราบ โคมกับเสาจะได้สวมกันพอดีในวันตั้งเสา
TOR บางฉบับขอตัวอย่างสินค้าไปพิจารณาก่อน บางฉบับระบุความสูงเสาและการชุบกัลวาไนซ์ของเสาไว้ด้วย งานราชการจึงควรอ่าน TOR ให้ครบทุกข้อ แล้วจดรายการวัสดุและอุปกรณ์ร่วมออกมาเป็นชุดเดียวกับสเปคโคม
เอกสารและมาตรฐานที่ต้องแนบ
งานที่มีผู้ควบคุมงานหรือคณะกรรมการตรวจรับ เอกสารทุกใบต้องเป็นของรุ่นที่ส่งเข้าหน้างานจริง เอกสารที่ใช้ในงานไฟถนนแบ่งได้ 4 กลุ่ม
- ใบสเปคของรุ่นที่เสนอ มีตัวเลขครบทั้ง 7 จุดในเช็คลิสต์
- การรับประกัน อ้างจำนวนปีตามที่ใบสเปคระบุ
- ผลจำลองแสงของพื้นที่จริง สำหรับแบบหรือ TOR ที่กำหนดค่าความสว่างบนถนนไว้
- เอกสารด้านมาตรฐานตามเลขที่ TOR ระบุ ทั้งของโคมและของเสาไฟ
ด้านมาตรฐานผลิตภัณฑ์ ใบสเปค FILO-A และ FAMOUS ระบุ มอก. 1955-2551 ส่วนเสาไฟถนนกิ่งเดี่ยวและกิ่งคู่ หน้าสินค้าระบุ มอก. 2316-2549 ซึ่งเป็นมาตรฐานเสาไฟฟ้าแสงสว่าง TOR แต่ละฉบับขอเอกสารไม่เหมือนกัน จึงควรแจ้งรายการเอกสารที่ TOR กำหนดให้ฝ่ายขายตรวจสอบได้ก่อนยื่น
ผลจำลองแสงต้องเทียบกับมาตรฐานความสว่างไฟถนนที่งานนั้นใช้อ้างอิง งานของเทศบาลและ อบต. อ้างค่าจากคู่มือมาตรฐานงานไฟฟ้าสาธารณะของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นได้ คู่มือฉบับนี้ให้ค่าความส่องสว่างเฉลี่ยขั้นต่ำแยกตามประเภทพื้นที่ไว้ดังนี้
- ถนนสายหลัก 15 ลักซ์
- ถนนสายรอง 10 ลักซ์
- ทางแยก 22 ลักซ์
- วงเวียนที่ไม่มีสัญญาณไฟจราจร 15 ลักซ์
- ทางเดินเท้า 7 ลักซ์
ถนนของหน่วยงานอื่นให้ยึดข้อกำหนดของหน่วยงานเจ้าของถนน และถ้าแบบหรือ TOR ของงานกำหนดค่าไว้เอง ให้ยึดค่าตามแบบ ค่าลักซ์วัดกันที่ผิวถนน จะรู้ว่าได้เท่าไหร่ต้องนำลูเมน มุมกระจายแสง ความสูงเสา และระยะห่างเสาไปจำลองแสงร่วมกัน
ดูรุ่นและใบสเปคทั้งหมดได้ในหมวดโคมไฟถนน LED งานถนนซอยและลานจอดรถเริ่มดูได้จาก FILO-A 50W
ก่อนสรุปสเปคลงแบบ ส่งความกว้างถนน ความยาวถนน และความสูงเสาที่จะใช้ให้ทีมวิศวกรของ ENRICH LIGHTING ออกแบบแสงด้วย DIALux evo ได้ฟรี ทีมงานเริ่มจากเก็บข้อมูลหน้างาน ออกแบบ นำเสนอภาพจำลอง 3 มิติให้ปรับแก้ แล้วดูแลต่อถึงช่วงติดตั้ง รายละเอียดอยู่ที่หน้าบริการออกแบบแสง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เรื่องสเปคโคมไฟถนน LED งานโครงการ
สเปคโคมไฟถนน LED ต้องดูอะไรบ้าง
ดู 7 จุดบนใบสเปค คือลูเมน มุมกระจายแสง ค่า IP ระบบกันไฟกระชาก อุณหภูมิสี ขนาดช่องสวมกิ่งโคม และการรับประกัน เช่น FILO-A 120W ระบุค่าความสว่าง 16,800 ลูเมน มุมกระจายแสง 70° x 140° ค่า IP65 กันไฟกระชาก 6kV แสง Daylight 6500K หรือ Warm White 3000K ช่องสวมกิ่งโคม 64 มม. และรับประกัน 2 ปี
มาตรฐานความสว่างไฟถนนอยู่ที่กี่ลักซ์
คู่มือมาตรฐานงานไฟฟ้าสาธารณะของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นให้ค่าความส่องสว่างเฉลี่ยขั้นต่ำไว้ที่ถนนสายหลัก 15 ลักซ์ ถนนสายรอง 10 ลักซ์ ทางแยก 22 ลักซ์ และทางเดินเท้า 7 ลักซ์ ถ้าแบบหรือ TOR ของงานกำหนดค่าไว้เอง ให้ยึดตามนั้น รุ่นและระยะห่างเสาที่เลือกจะได้ค่าตามมาตรฐานความสว่างไฟถนนหรือไม่ ดูได้จากผลจำลองแสงด้วย DIALux evo
โคมไฟถนน IP65 ติดกลางแจ้งได้ไหม
ได้ IP65 หมายถึงกันฝุ่นได้สนิทและกันน้ำฉีดได้รอบทิศ โคมกลางแจ้งควรได้ IP65 ขึ้นไป โคมไฟถนน FILO-A และ FAMOUS ของ ENRICH LIGHTING ระบุ IP65 บนใบสเปคทุกวัตต์ในตาราง
ระบบกันไฟกระชากของโคมไฟถนนดูจากตรงไหน
ดูบรรทัด Surge Protection บนใบสเปค ตัวเลขเป็นหน่วย kV อย่างใบสเปค FAMOUS 100W ถึง 250W ระบุ External Surge 10kV ส่วน FILO-A 50W และ 120W ระบุ 6kV
งานไฟถนนต้องแนบผลจำลองแสงไหม
ขึ้นกับแบบหรือ TOR ของงานนั้น บางฉบับกำหนดให้แนบผลจำลองแสงจากโปรแกรม DIALux ประกอบการพิจารณา ทางทีมวิศวกรของ ENRICH LIGHTING สามารถจำลองแสงด้วย DIALux evo ให้ฟรี โดยใช้รุ่นโคม ความสูงเสา และระยะห่างเสาตามแบบ
โคมไฟถนน LED แบรนด์ไหนดีสำหรับโครงการ
ควรดูว่าใบสเปคมีตัวเลขครบทั้ง 7 จุด และมีทีมช่วยออกแบบแสงก่อนสั่งหรือไม่ ENRICH LIGHTING มีโคมไฟถนน LED อย่าง FILO-A 50W ที่ให้ 7,000 ลูเมน และ FAMOUS 250W ที่ให้ 35,000 ลูเมน ทั้ง 2 รุ่นมีมุมกระจายแสง 70° x 140° ค่า IP65 รับประกัน 2 ปี และใบสเปคระบุ มอก. 1955-2551 พร้อมทีมวิศวกรที่ออกแบบแสงด้วย DIALux evo ให้ฟรีก่อนสั่งล็อตใหญ่สำหรับโครงการ
หากคุณกำลังเขียนหรือตรวจสเปคโคมไฟถนน LED สำหรับงานโครงการ และต้องการความมั่นใจว่ารุ่นที่เลือกมีตัวเลขบนใบสเปคครบทั้ง 7 จุดและให้ค่าความสว่างตามแบบ ทีมงาน ENRICH LIGHTING พร้อมให้คำปรึกษาและช่วยออกแบบแสงสว่างโดยทีมวิศวกร ดูโคมไฟถนน LED หรือติดต่อทีมงานเพื่อ ขอคำปรึกษา
ขอคำปรึกษา
